Begroting 2008, 2e termijn

door Chris van den Bos

 

Voorzitter,

 

Mijn tweede termijn staat in het teken van de begrippen betrouwbaarheid, verantwoordelijkheidbesef en historisch inzicht.

In eerste termijn hebben wij deze begroting als onvoldoende beoordeeld. Het stemde mij tevreden dat zelfs Uw coalitiepartijen dit, zij het besmuikt, ook hebben gedaan.

WB heeft het over een "betere systematiek, transparantere naamgeving enz." 
De PvdA heeft het over "niet altijd kunnen vinden van argumentatie voor de gemaakte keuzes".

Van de VVD bent U eerlijkheid en directheid gewend.
Wij maken van ons hart geen moordkuil. Ons oordeel is dus open en transparant. Wij vonden dit document ronduit onvoldoende.

Vanavond moet er wel een besluit vallen over die begroting. Middels de beantwoording van de stortvloed aan vragen, heeft U de inhoud van die begroting op veel punten ingrijpend gewijzigd.
U heeft bedragen gewijzigd, U heeft bedragen toegevoegd. U heeft grote fouten gecorrigeerd, enz. enz.

Al die wijzigingen zijn bekend geworden maar maken (nog) geen deel uit van de begroting. U vraagt ons dus een besluit te nemen over een document, waarvan Uzelf al heeft gezegd dat het vele fouten en onvolkomenheden bevat.
Of moeten wij begrijpen dat de antwoorden en aanpassingen nu onderdeel uitmaken van Uw begroting?

U heeft aangegeven dat de tekortkomingen in dit document, waar bijna iedereen op heeft gewezen, veroorzaakt zijn door de keuze voor dit nieuwe format. Maar voorzitter, dat was Uw keuze, niemand heeft U daartoe gedwongen. Het is dan ook Uw verantwoording dat U klaarblijkelijk daarmee te laat bent begonnen. Het is Uw verantwoordelijkheid dat wij nu met een onvolgroeid product zitten.
Maar er is nog een ander punt. U bent politiek verantwoordelijk voor dit document. Toch heeft U toegestaan dat een van Uw ambtenaren in de beantwoording openbaar diep door het stof ging, om zijn excuses voor de gemaakte fouten aan te bieden. Hoe kon U dat toestaan?

 

U bent verantwoordelijk voor dit stuk. Niet die ambtenaar. De VVD verwacht vanavond Uw excuses voor dit stuk. U had Uw verantwoordelijkheid moeten nemen en U had vóór Uw ambtenaar moeten gaan staan.

Heeft U met Uw antwoord in eerste termijn onze kritiek op de begroting weg genomen? Dat is zeker niet zo.

Maar laat ik eerst en nogmaals, stellen dat de VVD niet per definitie tegen het verhogen van budgetten of uitgaven is. Als U ons overtuigd van nut en noodzaak, dan krijgt U van ons dat vertrouwen.  Maar U moet ons wel betrekken. Nu voelen wij ons een bijwagen.
Wij kunnen als raadsleden vanavond alleen maar ja of nee zeggen tegen grote verhogingen zonder argumentatie, zonder onderliggend debat over de reden en de noodzaak.
Zou de VVD daar Ja tegen zeggen dan nemen wij onze taak, onze verantwoordelijkheid niet serieus.
Dat kunt U van een partij met verantwoordelijkheidsbesef niet verlangen.
Dat ligt niet aan ons, dat ligt aan het feit dat U ons de argumenten niet heeft willen geven.

Wij hebben het daarbij niet over kleinigheden:

 

• Blz. 64 bij de driemark verhoogt U het budget met 775.000
• Zelfde blz. de brede school, budget verhoogd met 550.000
  Uit de beantwoording blijkt zelfs een verhoging van (10 miljoen naar 14 miljoen)
• Zelfde blz. strandbad van 650.000 naar 1.000.000 is 350.000 verhoging,
• Blz. 70 gemeentekantoor uitbreiding budget met 600.000
  Bijlageboek 6/25 extra krediet 428.000
• Blz. 80, een nieuw technieklokaal kost 450.000
• Binnenkort komt daar nog kosten Storm 340.000 bij.
• Budget Citymarketing komt eraan met 520.000 euro

 

Bij elkaar opgeteld is dat een budget uitbreiding met ruim 8 miljoen.
Wij moeten als raadsleden niet in de valkuil van de kleine bedragen vallen. Wij moeten niet een avond lang praten over relatief kleine posten als de maaltijdvoorziening, hoe belangrijk ook en dan dit soort grote zaken onbesproken laten passeren.

Nogmaals de VVD is niet mordicus tegen. Techniekonderwijs we kunnen het niet genoeg ondersteunen, Citymarketing is een keiharde noodzaak voor onze toekomstplannen.
Als het overigens waar is, dat die inspanningen zich 5-voudig terugbetalen, dan is de post Citymarketing zelfs veel te laag. Dat is snel verdiend.

In Uw reactie in eerste termijn gaf U aan historisch besef belangrijk te vinden.
Het bleek echter niet uit Uw eigen beantwoording.
Weer leunde U op zogenaamde rijdende treinen.
Voorzitter, de kritiek op de verhoogd budgetten slaat op projecten die in Uw periode zijn besloten. Waarbij U volle verantwoordelijkheid draagt voor inhoud en vorm van het genomen besluit. Waarbij U nu tevens de volle verantwoordelijkheid draagt voor de ongemotiveerde verhogingen.

Het geeft geen pas altijd maar anderen de schuld voor Uw daden te blijven geven.

Van Uw plannen om de OZB bijdrage van onze inwoners blijvend te verhogen, zijn wij nog steeds geschrokken. Uw ontwijkende antwoorden over "gelijkblijvende tarieven" hebben onze schrik niet weggenomen. Voorzitter de hoogte van de tarieven interesseert de burger geen zier. Wat hem wel interesseert, is wat hij of zij moet betalen en dat is verhoogd, ondanks onze belofte.

Ik lees het U nogmaals voor:

"In 2006 vindt er een hertaxatie van het onroerend goed plaats. Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de OZB voor de gemeente gelijk wordt gehouden. De lastendruk voor de burger blijft dus per saldo gelijk".

De grootste fractie in deze raad diende in 2007 nog een amendement in op de begroting 2007 met als overweging: "dat een verdere stijging van de OZB niet wenselijk is."
Die motie werd aangenomen en praat niet over de tarieven maar over "de OZB".

De VVD dient daarom een motie in, waarin wij U voorstellen onze belofte aan onze inwoners te houden. Het totaal bedrag wordt, zoals beloofd, gelijk gehouden waardoor het te innen bedrag wordt verlaagd. Vanavond kunt U laten zien of Uw beloften hout snijden.

Maar voorzitter, die OZB is maar een onderdeel van de lastenverzwaringen die U onze inwoners oplegt. Zoals het er nu voorstaat gaat dit college voor mij de geschiedenis in als de: grootste lastenverzwaarder ooit.

Laat ik U eens een bloemlezing geven van enkele lastenverzwaringen die wij aantroffen:

• Op blz. 9 nemen de leges toe met 122.000,
• Op blz. 31 worden de begraafrechten verhoogd met 24.000,
• Blz. 37 de verlaging kosten afvalverzameling 113.000 wordt niet aan inwoners teruggegeven
• Blz. 37 De verhoging van de rioolrechten met 236.000,
• Blz. 47 De vermindering maaltijdvoorziening ouderen met 22.000,
• Diezelfde blz., de verlaging budget autoaanpassingen WVG 5.000,
• Diezelfde blz. de bezuiniging vervoerskosten WVG 25.000,
• Blz. 50 de verlaging bijzondere bijstand met 29.000,
• Blz. 71 Het stopzetten subsidie vormingsonderwijs met 13.000,
• Uiteraard de verstopte verhoging van de OZB met zo'n 13 % ofwel 438.000,

• En een onbenoemde verhoging eigen bijdragen WMO (blz. 10)

Gisteravond werd ook nog uitgelegd dat de kwijtschelding van rioolrecht en afvalstoffenheffing geen integrale bezuiniging was. Het was vanuit milieumotieven en alleen het bovengemiddelde gebruik zou niet meer zou worden kwijtgescholden. Dat klopt niet met de begroting, immers op blz. 90 staat dat er in 2007 respectievelijk € 81.000 en € 112.000 is kwijtgescholden en dat dit voor 2008 respectievelijk € 0 en € 0 zou worden. Hier zit dus een gat in de begroting van misschien wel meer dan € 100.000.

Het totaal aan lastenverzwaringen is bijna 1.5 miljoen. Zet U dat eens af tegen de 12 miljoen die van onze inwoners binnenkomt. Ongeveer 12.5 % lastenverzwaring!!

 

Voorzitter ik wil ook nog even terugkomen op onze waarschuwing voor het zakken van de solvabiliteit. In Uw beantwoording deed U wat lacherig gedaan over onze zorg daarvoor. Die vreemde houding is Uw keuze.

Laat ik U zeggen dat solvabiliteit inderdaad niet alles zegt. Maar op dezelfde manier als een dokter naar temperatuur, bloeddruk en hartslag kijkt, kijken wij ook naar de solvabiliteit.
Het zegt niet alles maar het is wel een belangrijke indicatie van de financiële gezondheid. En het blijft een feit dat die solvabiliteit in Uw periode in een duikvlucht naar beneden is gekomen.

Uw oreert dat Winterswijk vooral geen gemeente moet worden met een "vette bankrekening".
Dat risico is uitgesloten. Na alle voorgenomen investeringen, rest een saldo aan leningen dat het gemiddelde per inwoner in gemeenteland ver overstijgt.
Maar waar U niet over praat is de toekomst waarin onze opvolgers ook met behoeften zullen worden geconfronteerd, waar dan geen gemakkelijke reserves tegenover staan.

Je kunt kiezen voor verjubelen of potverteren, je kunt kiezen voor de zorg voor onze kinderen, feit blijft dat een voorzichtig financieel beleid altijd is te verkiezen boven het in één periode uitgeven van alle reserves.

Uw gemakkelijke antwoord op de vraag over de vrije beschikbaarheid van onze reserve verbaasde ons ook.
U gaf aan dat de vrije reserves ad ca € 26 miljoen vrij uitgeefbaar zijn. U vergeet daarbij de financieringsfunctie van die reserves. Op basis van een rente van 5% betekent dat alleen al, een extra structurele rentelast van € 1,25 miljoen euro.

 

Voorzitter dan nog een aantal aanvullende opmerkingen en voorstellen:
Op pagina 12 doet U het zgn. 1% voorstel t.a.v. kunst in de openbare ruimte. Prima, maar mag ik U voorstellen alleen die kunst aan te schaffen waarbij de maker afstand doet van het zgn. geestelijk eigendom? We hebben al te veel voorbeelden gezien van gemeentes die hoge kosten moeten maken als men later iets anders wil met de plek of het kunstwerk. Winterswijk moet dit voorkomen.
Aanschaf betekent dat de gemeente de vrijheid krijgt geheel over het werk te kunnen beschikken.
Gaat de maker daarmee niet akkoord? Dan geen aanschaf.

Ook vraag ik nog even de aandacht voor Uw plannen om inkomenspolitiek te willen bedrijven. Ondersteuning van cultuur, sport of recreatie het is een goede zaak.
Maar dan zonder discriminatie naar ras, geloof of inkomen! Tijdens de discussies over de subsidieverordening heeft de VVD U hiertoe al een aantal handreikingen gedaan. U heeft toentertijd gemeld deze handreikingen te willen overwegen. Wij doen nogmaals een beroep op U te stoppen met dure, bureaucratisch ingewikkelde, maar vooral stigmatiserende maatregelen.

 

Hetzelfde geldt voor het steeds meer invoeren van inkomensafhankelijke bijdragen in de zorg. Ook daar geldt een ieder heeft recht op zorg ongeacht ras, geloof of inkomen.
U maakt alleen maar meer financiële knoppen waaraan U gaat draaien als U gaten wilt gaan dichten.
Het stimuleren van cultuur en sportuitoefening en het leveren van zorg moet niet worden ingekapseld in ideologische wensen, maar voor een ieder gelijkelijk worden uitgeoefend.

 

Dan nog even het plan verbetering dienstverlening.

De discussie startte al in april. Ons was onduidelijk welk deel een verplicht traject was en welk deel alleen maar eigen keuze. Na maandenlang geen antwoord op deze vraag te hebben gekregen blijkt nu "alles verplicht" te zijn. Wij hebben vragen bij dit simpele antwoord:

• Als dit zo is, waarom moesten wij dan 8 maanden op dit antwoord wachten. Beheerst het college de materie wel voldoende?
• Verplicht is volgens ons alleen de formeel wettelijk geregelde basisadministraties en het in geconsolideerde vorm op de gemeentesite publiceren van verordeningen.
• Voor het overige bestaat slechts een bestuurlijke afspraak vastgelegd in de commissie Jorritsma.
• Wij missen informatie over de mogelijkheid kosteloos EGEM-i adviseurs in te zetten.
• Ook worden de onderhandelingen die momenteel worden gevoerd om voor het hele EGEM traject rijksbreed 850 miljoen euro in te zetten, nergens in Uw planning genoemd.
• Nog afgezien van de uiterst slordige manier waarop nu al financieel is gepland en de door U aan ons verstrekte informatie.
• Zelfs Uw grootste coalitiepartij had stevige kritiek op de manier waarop U dit bestuurd.
  
  

 

Voorzitter daarom is de VVD niet optimistisch over het beeld dat deze begroting schetst, van de grip die het college heeft op de ontwikkelingen.
Hamvraag is; stuurt dit college of wordt het gestuurd?

Laat ik die vraag toelichten aan de hand van een aantal voorbeelden:

• De ontwikkelingen rond de Storm. Nog kort geleden bespraken we het onderhandeling resultaat. Met de portefeuillehouder concludeerden wij, dat de Storm weliswaar behouden moest blijven, maar dat deze gemeentelijke bijdrage wel het plafond was.
  Binnen een week komt de portefeuillehouder ons vertellen dat de gemeenschap nog eens 340.000 euro moet bijdragen.
  Daarbij constateert U gemakshalve, dat budget hiertoe is overgebleven. Dat is absoluut niet het geval, voorzitter. U zet budget in, dat voor andere toepassingen was bedoeld.
  Daarvoor heeft U van de raad vooralsnog geen toestemming gekregen.
• Dan de kosten van de bouw van het gemeentekantoor. Wij hebben aangetoond dat het verschil in BDB index tussen tijdstip aanvang bouw en tijdstip onherroepelijk worden bouwvergunning (107 - 108,4) slechts 1.14% bedroeg. In geld uitgedrukt ca 91.000 euro.
  Het onderhandelingsresultaat van de portefeuillehouder was ca 3 ½ zo hoog!!
• De presentatie van het programma verbetering dienstverlening werd met de dag verwarrender. Uiteindelijk was het een raadslid die mij laatst een begrijpelijke uitleg gaf over de kosten.
  Dit wordt o.m. veroorzaakt doordat de kostenopbouw de laatste maanden drastisch is gewijzigd. Dit duidt op een slechte voorbereiding.
• Ik hoef U alleen maar te herinneren aan alle aangekondigde maar niet beargumenteerde verhogingen van diverse budgetten met in totaal meer dan 8 miljoen euro!
  
  

Dan geeft U op blz. 98 een voornemen aan, waar wij ernstig van schrikken. U constateert dat de brandweer de aanrij tijden in het buitengebied structureel niet haalt. Uw antwoord daarop is het verlengen van de minimale aanrij tijden. Voorzitter dat is ongehoord. Dat geeft een vals gevoel van veiligheid. Als we dit, om mogelijk goede redenen, niet halen dan moet dit onverbloemd zichtbaar blijven. Dit moet een zichtbaar probleem blijven, waaraan continu wordt gewerkt.

Op blz. 100 komt U met een constatering waarover wij het eens kunnen zijn. U onderschrijft daar voor het eerst de conclusie van de werkgroep Hameland dat van enige vorm van weerstandsvermogen bij Hameland geen sprake meer is. Dat is nieuw maar verheugend. Jammer is wel dat U de reden, die de werkgroep Hameland, voor deze o zo trieste constatering heeft aangegeven, nog niet heeft overgenomen.

 

 

Al met al zijn dit geen tekenen van een bestuur dat de gang van zaken in de hand heeft en deze conclusie heeft volgens ons zijn weerslag gevonden in deze begroting.

De VVD ziet nog steeds geen redenen om deze begroting te ondersteunen.