Bijdrage kerntakendebat 29 Juni
Voorzitter,
De gemeente Winterswijk kent financiële problemen en dus moeten we gaan bezuinigen. Dat leidt tot politieke keuzes. Soms ook pijnlijke keuzes want je wilt meestal liever kiezen voor meer en beter, dan voor minder.
Toch wisten we dat dit ging komen en zo doopten we ons collegeprogramma van WB-VVD-CDA “met minder naar meer !”
We kwamen samen in de raad op de gedachte dat een echte kerntaken discussie ons zou kunnen helpen om goede keuzes te maken.
En voorzitter ik begin met een positief feit, heb daarna wat negatievere zaken en speciale aandachtspunten van de VVD en zal redelijk positief eindigen.
De afgelopen weken en maanden hebben we over keuzes en financiën gesproken en ik wil namens de VVD fractie graag een compliment maken aan alle ambtenaren die hieraan positief hebben meegewerkt, aan de organisaties en instellingen die ook hebben meegedacht en zo in beweging kwamen om met minder middelen de taken zo goed mogelijk te kunnen blijven vervullen.
Dat geeft een positief gevoel, een gevoel waarbij de urgentie van onze keuze blijkbaar duidelijk is geworden.
Ook de burgers van Winterswijk hebben blijkbaar begrip voor deze aanpak want we hebben geen grote tegenacties gezien. Toch gaat het wellicht onze burgers ook direct raken en dan komt die reactie wat vertraagd, zo schat ik in. En dan moeten we wel kunnen uitleggen waarom dit nodig is en waarom we bepaalde keuzes hebben gemaakt. De VVD is bereid tot die uitleg.
Allereerst de oorzaak, waarom is dit nodig;
Daarvoor hebben we twee hoofdoorzaken, namelijk de forse investeringen in het verleden en de daarmee samenhangende leningen en rentelasten die we nog jaren moeten betalen en die op die manier een fors deel van onze begroting opslokken. Als we op Europees niveau kijken dan is daar de norm dat je 60% van je jaaromzet als lening zou mogen hebben. Winterwijk zit daar ver boven met een norm van circa 155%. Als we niet oppassen worden we een soort gemeentelijk Griekenland met alle daarbij behorende lasten voor onze burgers. Er zijn mooie voorzieningen gerealiseerd, en diverse gronden en bedrijfslocaties aangekocht, maar daarmee zijn ook veel investeringen gedaan die niet meteen een financiële meerwaarde betekenen. We kunnen deze zaken niet verkopen of te gelde maken dus moeten we de jaarlasten dragen. Wel kunnen we verdere verhoging van de schuldenlast beperken en dat doen we dan ook.
Daarnaast is er -los van de situatie in Winterswijk- op landelijk niveau sprake van sanering van de overheidslasten, omdat ook op landelijk niveau meer geld is uitgegeven dan goed voor ons is en ook daar speelt dan een forse rentelast.
Dus moet er in totaal voor minimaal 18 miljard worden bezuinigd. Een deel van die bezuiniging komt ook bij de gemeentes terecht en daar houden we nu rekening mee.
Alles overziende zou er zo volgens de VVD fractie in Winterswijk voor minimaal om en nabij de 2 miljoen euro structureel worden bezuinigd, dus op lasten die elk jaar terug komen. Het is dus niet genoeg als we nu een keer iets verkopen of geld niet uitgeven, want daar besparen we eenmalig geld mee.
Nee het gaat om de jaarlijks terugkomende kosten, zoals salarissen, jaarlijkse subsidies, of huisvestingslasten en rente.
Ik kom daar zo op terug.
Zoals gezegd zou een kerntaken discussie ons helpen bij het maken van keuzes.
En nu word ik wat kritischer, want ondanks een stuurgroep vanuit de raad, ondanks externe begeleiding, ondanks een ambtelijk projectgroep en ondanks aller goede wil, moeten we constateren dat er niet echt sprake is van een kerntakendiscussie.
Wel worden er een aantal scenario’s beschreven maar die zijn echt meer theorie dan werkelijk uitvoerbaar en deze scenario’s zijn ook voor elke gemeente in Nederland toepasbaar. En voor zover er dan vanuit de werkgroep en stuurgroep al een keuzes werden gemaakt en voorstellen werden gedaan, zaten deze alle toch min of meer onder het vooraf genoemde niveau van 3,8 miljoen structureel.
Hetgeen omlaag geredeneerd werd tot 3,4 zijnde 5% van de jaarcijfers 2014.
Het college keek ernaar en legde nog wat extra eisen aan en daarmee werd er een nieuw scenario geboren en nog minder bespaard. Dat vond de VVD teleurstellend en ook niet erg lijken op een kerntaken discussie afronding. Feitelijk wordt voorgesteld dat we nu nog bijna alles doen wat er ook voordien gedaan werd, alleen nu met minder mensen, minder huisvestingslasten en dergelijke. Dus een efficiëntie slag. Maar dat zou je eigenlijk permanent moeten doen. Het leidt tot hetzelfde alleen soberder en goedkoper.
De VVD vindt dit een gemiste kans op het aanbrengen van keuzes om een kleine en effectieve lokale overheid te vormen met minder doorlopende lasten en dus meer ruimte voor de burgers om zelf te kiezen waaraan het geld wordt uitgegeven.
We willen nu toch echt in discussie gaan en op die manier kijken hoe we de juiste keuzes kunnen maken, door alles tegen elkaar af te wegen.
Laten we beginnen met een aantal constateringen:
1. Lastenverhoging en verhoging van de OZB is geen kerntaak van de gemeente en dat is dus voor de VVD dan ook niet aan de orde !
2. We willen geen afbraak van voorzieningen maar wel meer en betere samenwerking en uitgaven beperken
3. We hoeven geen onroerend goed beheerder te zijn en zien dat onroerend goed ons nu meestal geld kost en dus willen we daar vanaf en overhoekjes en overtollige gebouwen (zoals het gemeenthuis) versneld verkopen en dus zeker geen investeringen meer doen in aankoop van onroerend goed. Geen aankoop van grond voor ontwikkeling van woningbouw en ook geen aankoop van gebouwen, zoals bijvoorbeeld het Mondriaan huis door de gemeente. Daarover straks een motie.
4. Qua sport hebben we perfecte voorzieningen waarbij we bij de investeringsbesluiten al hebben gewaarschuwd voor te hoog geraamde inkomsten we zien dan ook dat deze nu worden bijgesteld. Heel terecht maar wel nadat we ons geld hebben uitgegeven. Verder blijkt dat toen in het vooruitzicht gestelde subsidies, waarbij ook vraagtekens waren gezet inderdaad niet zijn gekomen: niet voor de verplaatsing en ook (nog) niet voor de verkeersaanpassing. Daarnaast hebben we toen Archeus blijkbaar vanuit het college hoop gegeven op een goede accommodatie maar middelen daarvoor hebben we niet. Wellicht moeten we dan nog eens kijken of er op Jaspers ook ruimte te maken is voor Archeus. Ook over beperking van verdere investering sportgronden hebben we een motie. Zo laten we de schulden en rentelasten niet verder oplopen.
5. De samenwerking in de regio moet verder gestalte krijgen en ook daar moet minimaal 10% bezuinigen mogelijk zijn. Ook is er op landelijk niveau sprake van een bestuursakkoord water, als onderdeel van het bredere bestuursakkoord. Dit is weliswaar afgewezen door de gemeentes, maar er staat een heel goede mogelijkheid in om als gemeente samen te werken met waterschappen in een soort waterketen. U zou ook kunnen zeggen dat we nu de rioleringswerkzaamheden door de waterschappen laten uitvoeren zoals de huisvuil-ophaaldienst en de groenvoorziening dor de ROVA gebeuren. Dat onderhouden moet dan goed afgestemd worden met de aanpassing van de openbare ruimte maar het kan fors besparen. We zien dan ook graag dat het college hierover in overleg gaat. Van de Unie van Waterschappen weten we dat ze hiervoor een speciale ondersteuningsgroep hebben om dit soort processen te laten slagen. In Amsterdam met Waternet en in Friesland zijn er forse besparingen mee bereikt.
6. Op landelijk niveau zal de kwalificatie Nationaal Landschap misschien vervallen, maar op plaatselijk niveau kunnen we onze trots over het gebied en het behoud en versterking daarvan best nog ondersteunen, maar dan moeten we dat wel binnen de perken houden. Vandaar ook hier een motie.
7. Dan een VVD stokpaard en een wens van veel burgers en bedrijven: minder regels. We zien dat we op vele gebieden erg secuur willen regelen wat kan en wat mag en wat niet. Als een agrarisch bedrijf ook paardrijlessen wil geven zou er een bestemmingswijziging nodig kunnen zijn, terwijl er voor de buurt niks veranderd. Het plaatsen van een eenvoudige overkapping en een toilet in een weide kan ook al vergunning plichtig zijn.
Als TNT een post-uitgiftepunt start kan dit ook weer alleen na een aanpassing van regels, terwijl er betrekkelijk weinig veranderd, We regelen veel, maar welk doel bereiken we daarmee, welk probleem lossen we op met die regels.
Een gekend voorbeeld is de diverse vormen van woningen en afgelopen week werd er door Syp Wynia in Elsevier een lezenswaardig artikel over geschreven.
We zien (soms recent nieuw gebouwde) bedrijfswoningen die door burgers worden bewoond, we zien recreatievoorzieningen die permanent worden bewoond, we zien schuren die bed and breakfast herbergen, we zien stadswoningen die als recreatiewoning verhuurd worden, we zien gewone woningen die als recreatie– of weekend woning worden verhuurd of gebruikt, we zien boerderijen die als groepsverblijf in gebruik zijn, we zien woningen die als studentenkamerwoning dienst doen, we zien recreatiewoningen die permanent bewoond worden. Burgers kiezen blijkbaar de meest gunstige gebruiksvorm en daarvan heeft niemand last. Het wisselt elkaar af en wisselt ook uit in de tijd. Soms is iets voor een bepaalde periode in gebruik en later weer anders. Waarom willen we dat allemaal controleren ??
Zeker is dat er geen sprake is van een gebrek aan aanbod. Dat geldt ook zeker voor de recreatiewoningen, waarvan er al te veel zijn, En als je dan mensen nu uit huis wil zetten dan kunnen ze geen kant op. De recreatiewoningen zijn bijna onverkoopbaar, zie ook ons eigen gemeentelijke Hilgelo mega-project dat niet loopt. Dat alles staat ook in schril contrast met allerlei gedoog- en positieve bestemmingsbesluiten bij situaties waar eerst dwangsommen werden opgelegd en later grote schuren en gebouwen op meerder plaatsen werden toegestaan.
De VVD wil toch nog eens aandacht vragen voor de discrepantie die we hier zien, en dat te meer omdat we nu ook al kunnen zien dat dit beleid blijvend, dus structureel, veel geld gaat kosten, Ambtelijke tijd en juridische kosten.
En als we besparen op die handhavingkosten hoeven we ook andere bezuinigingen niet te doen. Vandaar een motie.
Dan toch weer terug naar die financiën.
We hebben goede verwachtingen dat de samenwerking die we tussen de diverse instellingen zien tot besparingen leidt. Dat is prima, maar dat moet ook wel want we hebben nog een niet hard ingevuld bedrag van 450.000 staan dat bezuinigd kan of moet worden op die instellingen. Dat staat nog van november 2010 en is nog niet ingevuld. Dat houden we nog in reserve voor het bereiken van de benodigde bezuiniging.
De stichting Welzijn Winterswijk heeft hierin naar onze smaak nog een slag te maken, maar het college zal met ons signaal zeker in staat zijn dat aan de betrokkenen over te brengen zodat ook hier meer meegedacht wordt in termen van doelen en minder in de middelen. Dat er een keuze wordt gemaakt om een inloop-locatie op te heffen vraagt dan wel nadere toelichting, en vanavond hebben we van burgers gehoord waarom zij dit niet nodig vinden. Aan SWW om het voorgenomen beleid nog eens tegen het licht te houden, waarbij de VVD wel wil meegeven dat er hier een gunstige verhouding lijkt te zijn tussen het aantal mensen dat bereikt wordt en de daarmee samenhangende kosten.
Dan de afname van het aantal ambtenaren. We horen dat er nu ongeveer 10 mensen de dienst hebben verlaten of op zeker uit dienst zullen gaan. Dat is op zich prima, maar er moet nog meer bezuinigd worden op ambtelijke tijd, en als we dat doen moeten er ook ambtelijke taken worden geschrapt. Met minder mensen kun je ook minder doen en aan ons te zeggen wat er niet meer hoeft.
Zo kunnen we wellicht toch ook nog besparen op de informatie vanuit de gemeente. Veel burgers hebben internet en dat houdt in dat duurdere drukwerken, wekelijkse advertenties en de ambtelijke tijd daarvoor beperkt kan worden. Wil het college hier ook nog eens naar kijken?
Naast minder willen op sommige gebieden ook graag meer.
Zo willen we graag alle burgers de kans geven op glasvezel, zonder dat tot een gemeentelijke zaak met gemeentelijke kosten te maken.
Vandaar ook hier een motie.
Dan de zondagopenstelling. Wie wel wil wordt belemmerd door degenen die niet mee willen doen. Helaas laten we hier een kans voor toeristen en burgers liggen. Meer omzet betekent meer inkomsten en betaalkracht voor de bedrijven, die dan ook zaken deels kunnen oppakken die de gemeenten nu laat liggen. Sponsoring.
Voorzitter,
Zo heb ik aangegeven hoe de VVD toch nog mogelijkheden ziet om Winterswijk met behoud van voorzieningen en respect voor allen nog nadere invulling kan geven aan de keuzes van de kerntakendiscussie en daarmee geld besparen hetgeen kan leiden tot een betere financiële situatie die we dan graag door het college uitgewerkt zien in de begroting voor 2012.
Wij volgen het college in de keuze voor variant 2A en spreken de hoop uit dat we samen met allen in de raad de juiste keuzes maken die ervoor zorgen dat ons dorp een prachtig hoogwaardig woon- en werk dorp blijft dat klaar is voor de toekomst en waarbij de lasten mettertijd weer kunnen dalen in verhouding tot de voorzieningen die we hebben en houden.